Documenta 12

Documenta 12
Kassel, Duitsland, 16.06/23.09
Entree: € 18, 2-dagenkaart € 27

Daar gaan we dan. Vol verwachting rijden we richting de grauwe stad Kassel, die eens in de vijf jaar opgefleurd wordt door de Documenta, een toonaangevende tentoonstelling op het gebied van hedendaagse kunst.
De Documenta zetelt dit jaar in vier hoofdgebouwen: Museum Fridericianum, de Documentahalle, de Neue Galerie en de Aue-Pavillon. Daarbij is nog een kleine collectie te zien in Schloss Wilhelmhöhe.
De curator van deze twaalfde editie is tentoonstellingmaker Roger M. Buergel en zijn vrouw Ruth Noack (kunsthistoricus). Zij hebben gekozen voor drie thema’s:
• Is modernity our antiquity?
• Wat is bare life?
• What is to be done? Toegespitst op educatie.
De thema's zijn zo ruim te interpreteren dat ik daar verder niets over zeg. Ik vind een thema (en zeker drie) overbodig, het tentoongestelde werk moet de boodschap zelf kunnnen overbrengen.

Eerst naar Museum Fridericianum. De eerste indruk is dat de tentoonstellingruimtes erg donker zijn en dat de uitlegbordjes hoofdzakelijk in het Duits zijn. Gezien het internationale karakter van dit evenement is het vreemd dat de origine van de kunstenaar niet altijd vermeld wordt en niet alles consequent in het Engels vertaald is. Ik ben niet erg onder de indruk.
Uitzondering zijn een portret van Gerhard Richter (‘Betty’) en een installatie van Trisha Brown (‘Floor of the Forest’). Het werk van Richter is echter nogal misplaatst opgehangen tussen twee grote abstracte doeken van Lozano. En daarbij stamt het alweer uit 1977.
Er hangen nog wat schetsen van Brown. Mooi lijnenspel. En ook de fotomontages van Zofia Kulik zijn boeiend.

Door naar de Documenthalle. Die bevat eigenlijk één grote installatie van Cosima von Bonin. Eerst lijkt het of het werk van verschillende kunstenaars is maar door de witte strepen op de vloer wordt het duidelijk dat het hier om één geheel gaat. Trappen, grote knuffelbeesten en hangende doeken. Ik begrijp er niet veel van.
Achterin twee werken van Iñigo Manglano-Ovalle. Die raken me wel. Een prachtig verlichte, mooi gemaakte, radio en een soort grote truck in het donker. In de catalogus lees ik dat de truck een schaal 1:1 replica is van een biologisch-massavernietigingswapenlaboratorium. Gemaakt naar aanleiding van beelden die Colin Powell presenteerde in 2003, beelden die de aanval op Irak rechtvaardigde. Het werk heet heel toepasselijk ‘Phantom Truck’.

De Aue-Pavillon. Wat een chaos zeg. Totaal onoverzichtelijk. Het is een groot open paviljoen waardoor het moeilijk is je op een ding te concentreren. Mooi vind ik de kano opgebouwd uit jerry-cans (‘Dream’) van Romuald Hazoumé. Deze beeldt het verlangen uit van mensen die willen vluchten naar betere oorden, hopend op een tweede kans. Jerry-cans zijn veelgebruikte voorwerpen in Benin en worden gebruikt voor illegale brandstofhandel. Voor de rest is me niet echt veel bijgebleven op deze locatie.

De Neue Galerie. Bij binnenkomst mooie zwart-wit tekeningen van Kerry James Marshall. Verderop werkelijk prachtige werken van Nasreen Mohamedi. Een indiase kunstenares die door hele regelmatige fijne lijntjes met potlood en inkt te zetten een ruimtelijk wereld schept. Het valt me trouwens wel op dat er tijdens deze Documenta erg veel werk van vrouwen is te zien. Een installatie van Sheela Gowda is ook de moeite waard. In een afgesloten ronde ruimte staan acht rechthoekige lage grijs metaalachtige tafels waarop en soort wierook is aangebracht die vervolgens ingebrand is tot as. Patronen lopen door van tafel naar tafel. Het geeft een mooi landschappelijk effect.
Een film van James Coleman gespeeld door Harvey Keitel, een soort Grieks drama, trekt de aandacht. Jammer dat het slecht te verstaan is.

Als laatste naar Schloss Wilhelmhöhe. Op de derde verdieping even omschakelen. Een collectie oude Hollandse meesters. Rembrandt is na twee dagen Documenta 12 toch wel een verademing om naar te kijken.

Of het nou komt door de (voor mij) relatief onbekende kunstenaars, het vele niet-westerse werk wat voor mij, door gebrek aan kennis, niet echt toegankelijk is of door de matige structuur van het tentoongestelde werk, de twaalfde editie van de Documenta is er een die me niet echt zal bijblijven.

Nenke